2. Λαϊκισμού το ανάγνωσμα

 

Λαϊκισμού το ανάγνωσμα

Η έννοια του λαϊκισμού προφανώς έχει πολλές παραλλαγές. Για μένα έχει ένα σαφή ορισμό που έχει πολλαπλά πεδία εφαρμογής. Λαϊκισμός είναι η άρνηση της πραγματικότητας και πληρότητας του κόσμου, του ανθρώπου και της ζωής και αντικατάστασή της από ένα απλουστευμένο μερικό υποκατάστατο. Ο κόσμος, ο άνθρωπος, η ζωή είναι καταστάσεις εξαιρετικά πολύπλοκες, δυσνόητες και συχνά οδυνηρές. Ο λαϊκισμός στην θέση τους επαγγέλλεται απλές, ξεκάθαρες, εύκολες, ενίοτε και ευχάριστες αντικαταστάτες τους.

Αυτό το μοτίβο της αντικατάστασης του πολύπλοκου, δύσκολου και δυσάρεστου από κάτι απλό εύληπτο και ευχάριστο επιτυγχάνεται κυρίως με δύο τρόπους: είτε με μια προκρούστεια λογική της αφαίρεσης κάθε τι που ενοχλεί είτε με την εστίαση και υπερτονισμό αυτού που θεωρείται ευχάριστο και ωφέλιμο. Ο λαϊκισμός έχει ένα ακόμα γενικό χαρακτηριστικό: προκαλεί κέρδος, πάσης φύσης κέρδος, ανάλογα με το πού εφαρμόζεται. Το κέρδος το καρπούται αυτός που τον προάγει. Επειδή δεν υπάρχει τζάμπα γεύμα, το κέρδος το επιβαρύνεται ο αποδέκτης του λαϊκισμού, μόνο που δεν το πολυκαταλαβαίνει. Συνήθως το πληρώνει έμμεσα και σε βάθος χρόνου.

Γιατί ο λαϊκισμός είναι πάντα απάτη. Γιατί πάντα λέει ψέματα, επαγγέλλεται το ανέφικτο, γιατί πάντα κουτσουρεύει την ζωή, την πολυπλοκότητά της, τον πραγματικό της πλούτο αλλά και την δυσκολία, τον αγώνα και την ευθύνη που απαιτεί ώστε να ανταμείψει τους κόπους και τους αγώνες, την προσπάθεια για την, όποια, επιτυχία. Η επικράτηση των δημαγωγών που επαγγέλλονται τον λαϊκισμό είναι η αρχή του τέλους ενός κύκλου της ζωής…

Ο λαϊκισμός εμφανίζεται παντού όπου υπάρχει ανθρώπινη δραστηριότητα. Πρώτιστα στην πολιτική, την θρησκεία, την οικονομία, την τέχνη, τον έρωτα, την διαχείριση της κοινωνίας, της κοινότητας, της οικογένειας, του ίδιου του εαυτού. Υπάρχουν πετυχημένοι που εκμεταλλεύονται την αποδοχή του λαϊκισμού από τους άλλους ή τον εαυτό τους. Η επιτυχία είναι εφήμερη, διάτων αστέρας. Υπάρχουν και πετυχημένοι που ακριβώς υπερβαίνουν τον λαϊκισμό και η επιτυχία τους έχει διάρκεια και αντοχή.

Στις επόμενες αναρτήσεις θα δούμε τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται αυτό το μοτίβο σε διάφορα γεγονότα της επικαιρότητας, αρχής γενομένης από τις Καρυάτιδες.

Συνεχίζεται

1. Οι Καρυάτιδες

 Οι Καρυάτιδες

Πριν λίγες μέρες παρακολούθησα την θεατρική παράσταση Καρυάτιδες στο θέατρο Κάππα. Φεύγοντας είχα ανάμικτα αισθήματα και άρχισα να σκέπτομαι. Η παράσταση από θεατρική άποψη ήταν καλή το περιεχόμενό της όμως με προβλημάτισε και με έκανε να σκεφτώ πολλά θέματα. Σταδιακά συνειδητοποίησα ότι μια σειρά από φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους γεγονότα είναι βαθιά συνδεδεμένα και όχι μόνο. Όλα μαζί οδηγούν σε ένα συγκεκριμένο τέλος για το οποίο έχω γράψει σε παλιότερες αναρτήσεις, ένα τέλος που το φανταζόμουν κάπως μακρινό.

Κίνημα Τεμπών, Καρυάτιδες, Αγροτικές κινητοποιήσεις, κόμμα Καρυστινού, κόμμα Τσίπρα, απαίτηση του Τράμπ για …Νόμπελ ειρήνης, συζητήσεις για …ειρήνη στην Ουκρανία, απαγωγή Μαδούρο, απαίτηση Αμερικανών για Γροιλανδία και ποιος ξέρει τι άλλο στο άμεσο μέλλον, όλα έχουν κοινό παρονομαστή με πολύ διαφορετικό αριθμητή. Η διαίρεση οδηγεί σε ένα και μόνο αποτέλεσμα στην μεταμόρφωση του πολιτικού συστήματος στην Δύση.

Όλα αυτά τα γεγονότα αλλά και οι πολιτικές εξελίξεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες  φανερώνουν μια πραγματικότητα: την επικράτηση του λαϊκισμού και συνακόλουθα των δημαγωγών. Ο λαϊκισμός και η δημαγωγία είναι φαινόμενα πολύ πιο πολύμορφα και βαθύτερα από τον τρόπο με τον οποίο χρησιμεύουν οι λέξεις αυτές στις συνήθεις πολιτικές αναλύσεις. Είναι αντίληψη για τον κόσμο, το σύμπαν, τον άνθρωπο, την κοινωνία και την ιστορία. Είναι αντίληψη που τα φέρνει όλα αυτά στα μέτρα ενός αμαθούς, εύπιστου και απογοητευμένου ανθρώπου. Ενός ανθρώπου που η εξέλιξη των γεγονότων έχει τέτοιο εύρος και βάθος ώστε μόνο με πολύ κόπο και προσπάθεια μπορεί να την παρακολουθήσει. Ο κόπος δεν είναι ίδιον του μέσου ανθρώπου.

Ο λαϊκισμός όμως είναι αντίθετος με την φύση του σύμπαντος, είναι καταδικασμένος να αποτύχει. Η αποτυχία του όμως δεν θα μας φέρει στην προτεραία κατάσταση, νέο πολιτικό σύστημα θα αναδυθεί. 

Το νέο μου βιβλίο, Το Σύμπαν ομιλεί για την Ανθρώπινη Φύση, εκδόσεις Αρμός, έχει πάρει τον δρόμο για την έκδοση. Εκεί ο αναγνώστης θα δει ένα κεφάλαιο με τίτλο: Η επανάσταση του αρρήτου, όπου περιγράφω με πλήρη τεκμηρίωση τον πυρήνα του νέου πολιτικού συστήματος, όπου βέβαια δεν γνωρίζω λεπτομέρειες, όμως περιγράφω τις βασικές προκείμενες που πρέπει να πληροί. 

Για την ώρα όμως θα προσπαθήσω να εξηγήσω τον κοινό παρονομαστή πάλι σε μια σειρά από αναρτήσεις που βέβαια έχουν μια συνέχεια.

Συνεχίζεται,

Η εμπιστοσύνη vs της πίστης

 

Συνέχεια από το προηγούμενο

Συχνά πυκνά διαβάζω ή ακούω για την κρίση που περνά η Δύση και όχι σπάνια προαναγγέλλεται το τέλος της με πολλά υποτιμητικά σχόλια για την ηγεσία της. Και σκέπτομαι ότι όλοι αυτοί, του Τράμπ προεξάρχοντος, αγνοούν και την ιστορία αλλά και βασικά στοιχεία της δυτικής κουλτούρας. Η Δύση συνολικά και οι ευρωπαϊκές χώρες ειδικότερα περνούν διαρκώς μεγάλες κρίσεις τις οποίες ξεπερνούν γιατί έχουν ουσιαστικούς μηχανισμούς διόρθωσης λαθών. Π.χ. προσφάτως συνελήφθησαν κορυφαία στελέχη της Κομισιόν. Αυτό για μερικούς είναι απόδειξη της διαφθοράς στην Δύση ενώ είναι απόδειξη ότι υπάρχουν και λειτουργούν συστήματα ελέγχου… Διαφθορά υπάρχει εκεί που φαίνεται ότι δεν υπάρχει και όχι εκεί που φαίνεται ότι υπάρχει και ο νοών νοείτο. 

Αυτή η κουλτούρα είναι που απουσιάζει από την ελληνική κοινωνία όπως και από τις υπόλοιπες κοινωνίες όπου η συλλογικότητα προηγείται της ατομικότητας. Αυτή είναι μεγάλη κουβέντα που και θα την κάνω εάν και όταν ολοκληρώσω το ερευνητικό μου έργο. Επιστρέφοντας στο τώρα για να έχεις μηχανισμό διόρθωσης λαθών πρέπει να αναγνωρίζεις τα λάθη. Για να αναγνωρίσεις λάθη θα πρέπει αξιολογείς τις καταστάσεις, διαδικασίες κλπ. Αυτή η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με κάποια αντικειμενικά κριτήρια, θέτοντας στόχους και ελέγχοντας το αποτέλεσμα. Τον έλεγχο πρέπει να τον κάνει κάποιος τρίτος.

Αν μιλάμε για το ελληνικό κράτος βλέπουμε ότι έχουμε μια διαρκή επανάληψη των ιδίων καταστάσεων, από τι πολλαπλές χρεωκοπίες, μέχρι τον κληρονομικό χαρακτήρα των πολιτικών αξιωμάτων. Όλα αυτά και άπειρα άλλα μιλούν για την αποστροφή της ελληνικής κοινωνίας από οιασδήποτε μορφής πραγματικής, -όχι εικονικής- αξιολόγησης. Υπάρχει διάχυτη γκρίνια ότι οι Έλληνες δεν μαθαίνουμε από τα παθήματά μας, αλλά κανείς δεν τολμά να δείξει την αιτία. Και η αιτία είναι ότι από την βρεφική ηλικία μαθαίνουμε ότι δεν είναι αναγκαίο ούτε καν καλό να αποδεικνύουμε στην πράξη ότι είμαστε αυτό που δηλώνουμε ότι είμαστε. Όπως το έθεσε κάποιος, μετράμε πόσες ώρες εργαζόμαστε και όχι τι αποτέλεσμα παράγουμε.

Αυτό αποτυπώνεται στον τρόπο λειτουργίας συνολικά της κοινωνίας και έχει σαν αποτέλεσμα τον γενική έλλειψη εμπιστοσύνης. Κανείς δεν εμπιστεύεται άλλους πέραν των “δικών” του. Εφόσον ο ίδιος δεν θέλει την αξιολόγηση και τις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να έχει για αυτόν, είναι λογικό να αποδέχεται την απουσία αξιολόγησης και των άλλων και επομένως στο τέλος καταλήγει να μην  μπορεί να εμπιστευτεί κανένα. Είναι επίσης λογικό να υπερασπίζεται κάθε ένα που τυχόν πιαστεί στα δίχτυα ενός κάποιου ελέγχου -έστω και της τροχαίας- και κινδυνεύει να υποστεί συνέπειες. Φοβάται ότι την επόμενη φορά μπορεί να είναι πιασμένος και ο ίδιος .

Όταν δεν εμπιστεύεσαι τότε πιστεύεις. Η εμπιστοσύνη απαιτεί, κερδίζεται με αποδείξεις, η πίστη όχι. Πιστεύεις αλλά όχι στο οτιδήποτε, πιστεύεις σε ότι ταιριάζει στις προλήψεις σου. Μπορείς άνετα να πιστέψεις ακόμα και ότι ο γάιδαρος πετάει αρκεί αυτό να ικανοποιεί τις ενδόμυχες επιλογές σου. Και επομένως είναι εξαιρετικά εύκολο να χειραγωγηθείς, πιστεύεις αυτούς που δικαιώνουν αυτές τις επιλογές σου. Πάντα υπάρχουν κάποιοι που ψυχανεμίζονται το που φυσάει ο άνεμος και είναι πρόθυμοι να καβαλήσουν το κύμα. Υπόσχονται σωτηρία την οποία δεν θα θελήσεις να ελέγξεις, “πάντα εύπιστος και πάντα γελασμένος”.  Σε αυτήν την φράση κρύβεται η αποποίηση της ευθύνης. Αυτοί φταίνε που σε γελάσανε και όχι εσύ που ήσουν εύπιστος.

Όλοι αυτοί που συμμετείχαν στο λεγόμενο κίνημα των Τεμπών έχουν δύο κοινά χαρακτηριστικά: Δεν εμπιστεύονται τους θεσμούς της ελληνικής κοινωνίας και πιστεύουν όποιον γνωρίζει να χειραγωγεί τον ψυχισμό τους. Δυστυχώς δεν έχουν άδικο να μην εμπιστεύονται τους θεσμούς όμως το ότι πιστεύουν τόσο εύκολα φανερώνει την δυσκολία που έχουν να αντιληφθούν τον σύγχρονο κόσμο. Δεν αντιλαμβάνονται την πολυπλοκότητά του και την αντιφατικότητά του. Απαιτούν εδώ και τώρα αυτή η πολυπλοκότητα και αντιφατικότητα να κοπεί και να ραφτεί στα μέτρα τους, απαιτούν δικαίωση, ο καθένας την δικιά του, κρυπτόμενοι πίσω το αίμα των θυμάτων… 

Δεν μπορεί να είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι πολιτικές δυνάμεις που εμπόδισαν και ακύρωσαν κάθε προσπάθεια που έγινε στο παρελθόν να υπάρξει αξιολόγηση στην ελληνική κοινωνία είναι αυτές αξιοποιούν στο μέγιστο τις δυνατότητες χειραγώγησης που δημιουργεί το κενό αξιολόγησης. Και είναι αυτές που με κάθε τρόπο προσπαθούν να αφήσουν στο σκοτάδι τις πελατειακές διαδικασίες που κατέληξαν να τοποθετήσουν σε μια τόσο υπεύθυνη θέση ένα δημόσιο υπάλληλο που απλά οι “υπεύθυνοι” δεν ήξεραν τι να τον κάνουν.

Πόσοι άραγε από όλους αυτούς τους νέους που φωνάζαν ότι δεν έχουν οξυγόνο, όταν πράγματι πάψουν να έχουν οξυγόνο, κάτι που είναι απελπιστικά κοντινό, θα έχουν την διαύγεια του νου δουν τι πράγματι έφτιαξε και να κάνουν τις αναγκαίες διορθωτικές κινήσεις. Πραγματικά δεν μπορώ ούτε καν να φανταστώ το τι θα απογίνουν.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η παρούσα πολιτική κατάσταση δεν οδηγεί πουθενά και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αργά ή γρήγορα θα εκλείψει.

 

Όταν το σύμπαν ομιλεί… και εμείς δεν θέλουμε να ακούσουμε Ι

 

Όταν το σύμπαν ομιλεί… και εμείς δεν θέλουμε να ακούσουμε Ι

Το σύμπαν δεν έχει μια μυστική φωνή που κάποιοι έχουν το προνόμιο να ακούσουν, τουλάχιστον εγώ δεν συμμερίζομαι μια τέτοια άποψη. Το σύμπαν έχει νόμους, χωρίς να είναι πολύ σαφές τι ακριβώς σημαίνει αυτό, αλλά εν πάση περιπτώσει στον κόσμο γύρω μας βλέπουμε και καταλαβαίνουμε πολλά. Από τα πλέον σημαντικά είναι ότι τίποτα στην φύση δεν είναι τέλειο, ούτε καν τα γεωμετρικά σχήματα, όλα είναι περίπου κύκλοι ή περίπου τετράγωνα ή περίπου κύβοι κλπ. Πολύ δεν περισσότερο είναι ατελείς οι σύνθετες δομές. Αλλά γνωρίζουμε ότι χάρη στις πολύ μικρές ή τις πολύ μεγάλες ατέλειες υπάρχει εξέλιξη, υπάρχει ζωή. Γιατί μαζί με τις ατέλειες υπάρχουν μηχανισμοί ελέγχου και διόρθωσης που διατηρούν τα όντα εν ζωή, τουλάχιστον μέχρι να έρθει ο θάνατος που τροφοδοτεί με τα στοιχεία της αποσύνθεσης νέες μορφές ζωής. Όλα αυτά είναι φυσικές διεργασίες χωρίς τίποτα το υπερφυσικό.

Ανάλογα φαινόμενα παρατηρούνται και σε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Οι δραστηριότητες επιτυγχάνουν όπου υπάρχει αναστοχασμός και κύκλοι ανάδρασης που επιδιορθώνουν λάθη και αδυναμίες. Η αποτυχία γίνεται δρόμος για την επιτυχία. Αυτή είναι για μένα μια θεμελιώδης εμπειρική αλήθεια που με διδάσκει το σύμπαν και πιστεύω ότι ισχύει και σε ότι λέμε δημόσιο και δημόσια ζωή είτε στην Ελλάδα είτε αλλού.

Είτε στο Δημόσιο όσο ήμουν εκπαιδευτικός, είτε στην μακροχρόνια και επώδυνη διαδικασία συνταξιοδότησης, είτε στον δημόσιο διάλογο αισθάνομαι μια μιζέρια που με απογοητεύει γιατί αισθάνομαι ότι στην μεγάλη ευκαιρία που δόθηκε στον τόπο αυτόν την δεκαετία 2010-20 τελικά επικράτησε η άρνηση της ζωής, η άρνηση της αναγνώρισης της αποτυχίας, η άρνηση ανάπτυξης μηχανισμών διόρθωσης, η πορεία προς τον θάνατο. Αυτόν τον θάνατο έβλεπα στις αφίσες, Δεν Έχω Οξυγόνο, για τις οποίες έγραφα στην προηγούμενη ανάρτηση και αναστοχαζόμουν όταν για λίγο ταλαιπωριόμουν στο νοσοκομείο και στην συνέχεια επεξεργάστηκα περισσότερο σε συνάφεια και την εργασία που ολοκλήρωνα εκείνες τις μέρες.

Αντιλαμβάνομαι ότι πολλοί έχουν αντίθετες απόψεις και ίσως ενοχληθούν από τα λεγόμενά μου. Πλην όμως οι απόψεις μου δεν είναι απλές σκέψεις του λέγοντος, αλλά αναλύσεις που ξεκινούν από θεμελιώδεις επιστημονικές σκέψεις και μια αλληλουχία επαγωγικών συλλογισμών. Δεν τις αποδέχομαι γιατί μου αρέσουν ή γιατί με βολεύουν, αλλά γιατί αν κάνω πως δεν καταλαβαίνω θα κοροϊδεύω τον εαυτό μου. Και όπως συμβαίνει με όλους σχεδόν τους ανθρώπους που έχουν απόψεις νοιώθω την ανάγκη να τις μοιράζομαι.

Παλιότερα είχα ελπίδα, τώρα πια όχι, απλά αγωνία και περιέργεια. Τι θα απογίνουν οι άνθρωποι των συγκεντρώσεων για τα Τέμπη, ή οι αγρότες που τόσο εύκολα πυροβολούν τους συνανθρώπους τους…

Συνεχίζεται.

Με αφορμή μια ολική αναισθησία

 

Με αφορμή μια ολική αναισθησία

Πρόσφατα βρέθηκα στο τραπέζι χειρουργείου ενός κρατικού νοσοκομείου. Άγνωστος εν μέσω αγνώστων μέχρι που στα μερικά δευτερόλεπτα που μεσολαβούν από την στιγμή που δίνουν το αναισθητικό ακούω την κοπέλα που έβαζε το φάρμακο να με ρωτά: ήσασταν καθηγητής; Ναι. Με είχατε μαθήτρια, τέλειωσα το 2016. Αμέσως ένας άλλος γιατρός ρωτάει, ήταν καλός, έβαζε μεγάλους βαθμούς; Ναι ήταν καλός και εγώ λίγα δευτερόλεπτα μετά ξύπνησα στο δωμάτιο χειρουργημένος… Ως γνωστόν ο χρόνος είναι σχετικός!

Στις πολλές ώρες που ακολούθησαν που κανείς βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας (τρόπος του λέγειν, λόγω της επίδρασης των φαρμάκων) σκέφτηκα πολλές φορές τον διάλογο, όντας αδύνατον να θυμηθώ ποια μαθήτρια ήταν, φορούσε άλλωστε μάσκα, όμως για μια ακόμα φορά αισθάνθηκα έντονη την αντίδραση απέναντι στην σύνδεση “καλός είναι όποιος βάζει μεγάλους βαθμούς” και για κάποιον λόγο η σκέψη μου πήγε στην Κόρινθο κάποια στιγμή όπου γινόταν η μεγάλη διαδήλωση για τα Τέμπη.

Από ένα σημείο που βρισκόμουν παρακολουθούσα ομάδες μαθητών με την γνωστή επιγραφή Δεν Έχω Οξυγόνο και σκεπτόμουν. Τα παιδιά αυτά και γενικότερα οι νέα γενιές δεν έχουν οξυγόνο. Πόσοι όμως από αυτούς κάθονται να σκεφτούν στα σοβαρά τι σημαίνει δεν έχω οξυγόνο, γιατί δεν έχω οξυγόνο και τι πρέπει να γίνει για να αποκτήσουν οξυγόνο. Στον αέρα κυκλοφορούσε και εξακολουθεί να κυκλοφορεί η μαρκετινγκίστικη αξιοποίηση μιας δραματικής φράσης που λέχθηκε με κυριολεκτική σημασία. 

Την φράση αυτή την άρπαξαν κυριολεκτικά στον αέρα άνθρωποι που άμεσα ή έμμεσα ευθύνονται και για το ατύχημα αλλά και για την απουσία μέλλοντος για τους νεότερους. Υπάρχει η αστική, η ποινική, η πολιτική διάσταση των ευθυνών που δεν είμαι κατάλληλος για να μιλήσω. Υπάρχει όμως και η ουσιαστική διάσταση: Για να συμβεί το ατύχημα συνέβησαν μια σειρά συμπτώσεων που είχαν τραγική κατάληξη. Σε κάθε μια από αυτές τις συμπτώσεις υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής. Το ελληνικό δημόσιο λειτούργησε πολλαπλά ελαττωματικά. Η ουσιαστική αιτία είναι αυτή και διατρέχει το δημόσιο από την κορυφή μέχρι τα νύχια.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Μήπως οι άνθρωποι που το στελεχώνουν είναι ανίκανοι, κλέφτες,  λωποδύτες και απατεώνες, για να μην πω συνειδητοί εγκληματίες; Όποιος έχει τέτοια άποψη, ας κοιτάξει τον εαυτό του στον καθρέπτη και δεν μπορεί κάτι θα δει… Εξαιρούνται οι άμωμοι που βγαίνουν στα κανάλια.

Το έχω πει και άλλες φορές, δεν πιστεύω ότι οι άνθρωποι εν γένει είναι είτε ανίκανοι είτε κλέφτες είτε τα υπόλοιπα και επομένως ούτε το δημόσιο το στελεχώνουν τέτοιοι, αν και ανάμεσά τους, σε ένα πληθυσμό εκατοντάδων χιλιάδων θα βρει κανείς από όλα τα λουλούδια. 

Το δημόσιο δυσλειτουργεί γιατί αυτό επιτάσσει το σύμπαν και οι νόμοι που το διέπουν. Κάθε φυσικός οργανισμός που δεν έχει διαδικασίες διόρθωσης σφαλμάτων πεθαίνει. Και το ελληνικό δημόσιο, αλλά όχι μόνο το ελληνικό αλλά και όλα σχεδόν τα δημόσια πέραν του Αιγαίου, δεν έχουν τέτοιους μηχανισμούς και κανονικά θα έπρεπε να “πεθάνουν”. Δεν “πεθαίνουν” αλλά προκαλούν θανάτους…

Θα εξηγήσω καλύτερα τι εννοώ στην συνέχεια.

Από την αποτυχία στην επιτυχία μια σταγόνα …μαγικού νερού δρόμος

 

Αν η θρησκευτική ορθοδοξία αφορά σχετικά λίγους, η πολιτική και κοινωνική ορθοδοξία αφορά ολόκληρες κοινωνίες και τα προβλήματά τους. Πράγματι βλέπουμε σε αυτούς τους χώρους να αναπτύσσονται απόψεις και πρακτικές που εξορκίζουν την ύπαρξη του μαγικού νερού θεωρώντας το είτε ανύπαρκτο είτε …κυριολεκτικά μαγικό. Είτε να ταυτίζουν το δικό τους στερεοποιημένο νερό με την πλήρη πραγματικότητα, το νερό που ξέρουμε τις ιδιότητές του με το μαγικό νερό που είναι άρρητο. Είτε να αποδίδουν το στάτους του πραγματικού σε κάθε τι που μπορεί να παραγάγει η συνομωσιολογική φαντασία τους.

Βλέπουμε λοιπόν κοινωνικές ομάδες, πολιτικούς χώρους να συγκρούονται μέχρις εσχάτων και από κοντά να ακολουθούν και οι άνθρωποι στην προσωπική τους ζωή δημιουργώντας την αίσθηση του χάους, ένα χάος που ποτέ δεν έλλειπε αλλά μοιάζει να είναι σκληρότερο από ποτέ, γιατί για τους περισσότερους ανθρώπους απλά έχει χαθεί η μαγεία της ζωής. Έχει χαθεί το βάθος και το μυστήριο που ενέπνεε το παρελθόν και το έκανε πιο ανεκτό.

Οι άνθρωποι που αγνοούν την μαγεία του νερού τους γίνονται άκαμπτοι, αδιάλλακτοι, σκληροί και αδυνατούν να συνεργαστούν μεταξύ τους. Σε συλλογικό επίπεδο το αποτέλεσμα είναι ακυβερνησία, σε όλο τον δημοκρατικό κόσμο υπάρχει πολιτική πολυδιάσπαση και εν τέλει έλλειμμα κυβερνησιμότητας, στην δε προσωπική ζωή αποξένωση. Εν ονόματι κάποιου είδους (πάντως ελλιπούς) ορθολογισμού κάθε πολιτικός αλλά και κάθε πολίτης πιστεύει ότι το νερό που περιέχει ο παγόκυβός του είναι απλό νερό και εν πολλοίς φοβάται να έρθει σε επαφή και συναλλαγή με κάποιον άλλο μήπως …και λιώσει! 

Ας ξαναθυμίσουμε το μαγικό νερό δεν έχει σχέση με καμμιά μαγεία εκτός από την μαγεία της επιστήμης. Και αυτήν την μαγεία λίγοι την αντιλαμβάνονται, λίγοι ακόμα και ανάμεσα σε αυτούς που τελειώνουν τα αντίστοιχα τμήματα των ελληνικών πανεπιστημίων. Αυτοί οι λίγοι όμως είναι που προωθούν την έρευνα και πρωτοπορούν στην ανάπτυξη και αξιοποίηση των αρρήτων γνώσεων που μας παρέχει η σύγχρονη γνώση. Από την βιοτεχνολογία μέχρι την βιομηχανία τροφίμων, την φαρμακοβιομηχανία, την τεχνολογία των υπολογιστών και άλλων σχετικών τεχνολογικών επιτευγμάτων, είναι αυτοί που δεν εγκλωβίζονται στα στερεότυπα, έχουν νοιώσει μέσα τους την μαγεία του νερού τους.

Φυσικά αν τους μιλήσει κανείς για …μαγικό νερό θα τον κυνηγήσουν, όμως είναι πολύ εύκολο να τους δώσουμε να καταλάβουνε ότι πράγματι έχουμε δίκιο. Το χαρακτηριστικό όλων όσων έχουν γνωρίσει το μαγικό νερό είναι αυτό: συνεργάζονται με άλλους, δουλεύουν ομαδικά, ακόμα και αν μια αρχική ιδέα ξεκινά από έναν από αυτούς. Το άνοιγμα στην μαγεία κάνει τον άνθρωπο δεκτικό στο διαφορετικό, όχι αντιθετικά, όχι συγκαταβατικά, αλλά συμπληρωματικά, συλλειτουργικά. 

Η πολυπλοκότητα του κόσμου, των προβλημάτων και ο όγκος της διαθέσιμης γνώσης το απαιτεί. Και όλα αυτά βέβαια δεν έχουν καμμιά σχέση με την συνήθη έννοια της μαγείας, αλλά με τον σκληρό πυρήνα της επιστημονικής γνώσης που μας φανερώνει το άρρητο στοιχείο της ανθρώπινης φύσης και τις απίστευτες ιδιότητες που της προσδίδει. 

Το Άρρητο και η Ορθοδοξία

 

Το Άρρητο και η Ορθοδοξία

Συνέχεια από τα προηγούμενα

Όλα όσα έγραψα φαίνονται όμοια με αρκετές άλλες ιδέες που κυκλοφορούν ευρέως. Είναι όμως ριζικά διαφορετικά, όχι μόνο γιατί είναι ιδέες που παράγονται από τους νόμους της φύσης αλλά γιατί οδηγούν και σε ανατρεπτικά συμπεράσματα σε πολλά επίπεδα και σε πολλά πεδία. Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία είναι η ανατρεπτική προσέγγιση της πάσης φύσης ορθοδοξίας. Της θρησκευτικής, πολιτικής, οικονομικής, εθνικής, προσωπικής κλπ.

Αυτό που θέλω να πω τονίζεται περισσότερο όταν το εφαρμόσω στην θρησκευτική ορθοδοξία, αλλά εφαρμόζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε όλων των ειδών τις ορθοδοξίες, με ελάχιστες και επουσιώδεις προσαρμογές. Επίσης να ξεκαθαρίσω ότι δεν ασχολούμαι με τις τυχόν ακραίες εκφράσεις της θρησκευτικής ορθοδοξίας. Με ενδιαφέρουν άνθρωποι ειλικρινείς, γνήσιοι και πιστοί σε κάποιο θρήσκευμα, όσο καλύτερα μπορεί να συμβεί αυτό στην πραγματική ζωή. 

Οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να ζουν σε ένα κλειστό γεωγραφικά και κοινωνικά χώρο χωρίς άμεση και ουσιαστική επικοινωνία με άλλους χώρους, άλλους πολιτισμούς, μια πραγματικότητα που στην χώρα μας π.χ. ίσχυε για πολλούς θρησκευόμενους πριν το άνοιγμα της ιδιωτικής τηλεόρασης. Αυτοί μπορούσαν να ζουν σε μια πλήρη αρμονία ανάμεσα στην πίστη τους και τον κόσμο τους.

Τι συμβαίνει όμως όταν τα τείχη πέφτουν και έρχονται σε μια επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο και ειδικά με ανθρώπους άλλων θρησκειών; Θρησκειών που έχουν διαφορετική πίστη από την δική τους; Ή ανθρώπους που απορρίπτουν ολοκληρωτικά την πίστη; Βρίσκονται μπροστά σε ένα αφανές ή εμφανές, σιωπηλό ή κραυγαλέο δίλλημα, ανάλογα με τις συνθήκες που ζουν είτε να αμφισβητήσουν την δική τους πίστη είτε την ποιότητα των ανθρώπων που ακολουθούν διαφορετική πίστη ή την αρνούνται εντελώς, καθώς αυτοί πιστεύουν σε κάτι που για τους ευσεβείς ορθοδόξους είναι προφανώς λάθος και ένας νορμάλ άνθρωπος δεν είναι δυνατόν να πιστεύει σε …ανοησίες.

Στα πλαίσια της δικής μας ορθοδοξίας βλέπει κανείς να αναπτύσσονται από τους ορθόδοξους θεολόγους, κάθε είδους λογικές ακροβασίες και να αξιοποιούνται κάθε είδους ψυχολογικοί μηχανισμοί προκειμένου να ξεπεραστεί το ερώτημα πως ένας λογικός, ψυχικά υγιής και καλός άνθρωπος μπορεί να πιστεύει π.χ. στο ότι η Αλήθεια εκφράζεται από τον Μωάμεθ και όχι από τον Χριστό και βέβαια και αντιστρόφως. Να ξανατονίσω ότι πάντα αναφέρομαι σε ειλικρινείς, γνήσιους και ψυχικά υγιείς ανθρώπους. Γιατί αν μιλήσουμε για ανθρώπους που στηρίζουν την οιουδήποτε είδους ανεπάρκειά τους με την ορθοδοξία η κουβέντα πάει αλλού.

Αν δούμε το ζήτημα τώρα κάτω από την προοπτική της δικής μας οπτικής θα καταλάβουμε την μοναδική της αξία. Η ένταξη της γνώσης της άρρητης φυσικής πραγματικότητας στην συζήτηση μας εξηγεί ότι η Αλήθεια του πιστού χριστιανού είναι τόσο αληθινή όσο και η Αλήθεια του πιστού Μουσουλμάνου ή την Αλήθεια του ειλικρινούς Άθεου. Και αυτό χωρίς να χρειαστεί να βιάσουμε καθόλου την λογική μας ή να επικαλεστούμε διάφορα αμφιβόλου ποιότητας και αξίας ψυχολογικά ή άλλα επιχειρήματα.

Η εξήγηση είναι απλή: το άρρητο νερό της φύσης του κόσμου και του κάθε ανθρώπου που γεμίζει τους “παγόκυβους” της ύπαρξής μας έχει πολλαπλές υλοποιήσεις που εμπεριέχουν το στοιχείο της τυχαιότητας, αλλά όπως θα εξηγήσω λεπτομερώς στην επόμενη εργασία μου υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπαίνουν στο παιχνίδι που παράγουν παρόμοιους κύβους, χωρίς να αλλάζουν την ουσία. Κάθε υλοποίηση είναι Αληθινή και συνυπάρχει εκ παραλλήλου με άλλες Αληθινές υλοποιήσεις. Η Αλήθεια για την οποία μιλώ δεν είναι σχετική, είναι οντολογική αλήθεια που αναδύεται από την άρρητη φύση του κβαντικού υποβάθρου.

Ο κάθε πιστός μπορεί να πιστεύει ανενδοίαστα στην Αλήθειά του, αρκεί να μην την αντιπαραθέτει στην Αλήθεια των άλλων. Μπορεί να την υπερασπίζεται αρκεί να μην θέλει να την επιβάλει. Δεν έχουν όλες οι Αλήθειες τα ίδια πρακτικά αποτελέσματα σε όλες της εκφάνσεις της ανθρώπινης ζωής. Μπορεί ακόμα και να αλλάξει Αλήθεια αν θεωρήσει ότι μια άλλη Αλήθεια του ταιριάζει καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να μειώνει την (ειλικρινή) Αλήθεια των άλλων, αυτούς που εγκατέλειψε.

Αυτά ισχύουν με το ίδιο σκεπτικά για κάθε είδους ορθοδοξία…

Πρέπει να υπάρξει ακόμα μια συνέχεια