Η εμπιστοσύνη vs της πίστης

 

Συνέχεια από το προηγούμενο

Συχνά πυκνά διαβάζω ή ακούω για την κρίση που περνά η Δύση και όχι σπάνια προαναγγέλλεται το τέλος της με πολλά υποτιμητικά σχόλια για την ηγεσία της. Και σκέπτομαι ότι όλοι αυτοί, του Τράμπ προεξάρχοντος, αγνοούν και την ιστορία αλλά και βασικά στοιχεία της δυτικής κουλτούρας. Η Δύση συνολικά και οι ευρωπαϊκές χώρες ειδικότερα περνούν διαρκώς μεγάλες κρίσεις τις οποίες ξεπερνούν γιατί έχουν ουσιαστικούς μηχανισμούς διόρθωσης λαθών. Π.χ. προσφάτως συνελήφθησαν κορυφαία στελέχη της Κομισιόν. Αυτό για μερικούς είναι απόδειξη της διαφθοράς στην Δύση ενώ είναι απόδειξη ότι υπάρχουν και λειτουργούν συστήματα ελέγχου… Διαφθορά υπάρχει εκεί που φαίνεται ότι δεν υπάρχει και όχι εκεί που φαίνεται ότι υπάρχει και ο νοών νοείτο. 

Αυτή η κουλτούρα είναι που απουσιάζει από την ελληνική κοινωνία όπως και από τις υπόλοιπες κοινωνίες όπου η συλλογικότητα προηγείται της ατομικότητας. Αυτή είναι μεγάλη κουβέντα που και θα την κάνω εάν και όταν ολοκληρώσω το ερευνητικό μου έργο. Επιστρέφοντας στο τώρα για να έχεις μηχανισμό διόρθωσης λαθών πρέπει να αναγνωρίζεις τα λάθη. Για να αναγνωρίσεις λάθη θα πρέπει αξιολογείς τις καταστάσεις, διαδικασίες κλπ. Αυτή η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται με κάποια αντικειμενικά κριτήρια, θέτοντας στόχους και ελέγχοντας το αποτέλεσμα. Τον έλεγχο πρέπει να τον κάνει κάποιος τρίτος.

Αν μιλάμε για το ελληνικό κράτος βλέπουμε ότι έχουμε μια διαρκή επανάληψη των ιδίων καταστάσεων, από τι πολλαπλές χρεωκοπίες, μέχρι τον κληρονομικό χαρακτήρα των πολιτικών αξιωμάτων. Όλα αυτά και άπειρα άλλα μιλούν για την αποστροφή της ελληνικής κοινωνίας από οιασδήποτε μορφής πραγματικής, -όχι εικονικής- αξιολόγησης. Υπάρχει διάχυτη γκρίνια ότι οι Έλληνες δεν μαθαίνουμε από τα παθήματά μας, αλλά κανείς δεν τολμά να δείξει την αιτία. Και η αιτία είναι ότι από την βρεφική ηλικία μαθαίνουμε ότι δεν είναι αναγκαίο ούτε καν καλό να αποδεικνύουμε στην πράξη ότι είμαστε αυτό που δηλώνουμε ότι είμαστε. Όπως το έθεσε κάποιος, μετράμε πόσες ώρες εργαζόμαστε και όχι τι αποτέλεσμα παράγουμε.

Αυτό αποτυπώνεται στον τρόπο λειτουργίας συνολικά της κοινωνίας και έχει σαν αποτέλεσμα τον γενική έλλειψη εμπιστοσύνης. Κανείς δεν εμπιστεύεται άλλους πέραν των “δικών” του. Εφόσον ο ίδιος δεν θέλει την αξιολόγηση και τις αρνητικές συνέπειες που μπορεί να έχει για αυτόν, είναι λογικό να αποδέχεται την απουσία αξιολόγησης και των άλλων και επομένως στο τέλος καταλήγει να μην  μπορεί να εμπιστευτεί κανένα. Είναι επίσης λογικό να υπερασπίζεται κάθε ένα που τυχόν πιαστεί στα δίχτυα ενός κάποιου ελέγχου -έστω και της τροχαίας- και κινδυνεύει να υποστεί συνέπειες. Φοβάται ότι την επόμενη φορά μπορεί να είναι πιασμένος και ο ίδιος .

Όταν δεν εμπιστεύεσαι τότε πιστεύεις. Η εμπιστοσύνη απαιτεί, κερδίζεται με αποδείξεις, η πίστη όχι. Πιστεύεις αλλά όχι στο οτιδήποτε, πιστεύεις σε ότι ταιριάζει στις προλήψεις σου. Μπορείς άνετα να πιστέψεις ακόμα και ότι ο γάιδαρος πετάει αρκεί αυτό να ικανοποιεί τις ενδόμυχες επιλογές σου. Και επομένως είναι εξαιρετικά εύκολο να χειραγωγηθείς, πιστεύεις αυτούς που δικαιώνουν αυτές τις επιλογές σου. Πάντα υπάρχουν κάποιοι που ψυχανεμίζονται το που φυσάει ο άνεμος και είναι πρόθυμοι να καβαλήσουν το κύμα. Υπόσχονται σωτηρία την οποία δεν θα θελήσεις να ελέγξεις, “πάντα εύπιστος και πάντα γελασμένος”.  Σε αυτήν την φράση κρύβεται η αποποίηση της ευθύνης. Αυτοί φταίνε που σε γελάσανε και όχι εσύ που ήσουν εύπιστος.

Όλοι αυτοί που συμμετείχαν στο λεγόμενο κίνημα των Τεμπών έχουν δύο κοινά χαρακτηριστικά: Δεν εμπιστεύονται τους θεσμούς της ελληνικής κοινωνίας και πιστεύουν όποιον γνωρίζει να χειραγωγεί τον ψυχισμό τους. Δυστυχώς δεν έχουν άδικο να μην εμπιστεύονται τους θεσμούς όμως το ότι πιστεύουν τόσο εύκολα φανερώνει την δυσκολία που έχουν να αντιληφθούν τον σύγχρονο κόσμο. Δεν αντιλαμβάνονται την πολυπλοκότητά του και την αντιφατικότητά του. Απαιτούν εδώ και τώρα αυτή η πολυπλοκότητα και αντιφατικότητα να κοπεί και να ραφτεί στα μέτρα τους, απαιτούν δικαίωση, ο καθένας την δικιά του, κρυπτόμενοι πίσω το αίμα των θυμάτων… 

Δεν μπορεί να είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι πολιτικές δυνάμεις που εμπόδισαν και ακύρωσαν κάθε προσπάθεια που έγινε στο παρελθόν να υπάρξει αξιολόγηση στην ελληνική κοινωνία είναι αυτές αξιοποιούν στο μέγιστο τις δυνατότητες χειραγώγησης που δημιουργεί το κενό αξιολόγησης. Και είναι αυτές που με κάθε τρόπο προσπαθούν να αφήσουν στο σκοτάδι τις πελατειακές διαδικασίες που κατέληξαν να τοποθετήσουν σε μια τόσο υπεύθυνη θέση ένα δημόσιο υπάλληλο που απλά οι “υπεύθυνοι” δεν ήξεραν τι να τον κάνουν.

Πόσοι άραγε από όλους αυτούς τους νέους που φωνάζαν ότι δεν έχουν οξυγόνο, όταν πράγματι πάψουν να έχουν οξυγόνο, κάτι που είναι απελπιστικά κοντινό, θα έχουν την διαύγεια του νου δουν τι πράγματι έφτιαξε και να κάνουν τις αναγκαίες διορθωτικές κινήσεις. Πραγματικά δεν μπορώ ούτε καν να φανταστώ το τι θα απογίνουν.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η παρούσα πολιτική κατάσταση δεν οδηγεί πουθενά και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αργά ή γρήγορα θα εκλείψει.