Κυριακή, 27 Ιουνίου 2010

Καλό Καλοκαίρι

Φέτος το καλοκαίρι αποφάσισα να κάνω …διακοπές. Δεν βοηθά η οικονομική συγκυρία, αλλά δεν αλλάζω απόφαση. Ανάμεσα στα άλλα θα κάνω διακοπές και από το μπλογκ. Θα επανέλθω τον Σεπτέμβριο.


Τις τελευταίες μέρες όμως κατάλαβα ότι πρέπει να σταματήσω να γράφω και να μιλώ, ακόμα και αν δεν κάνω διακοπές.

Βλέπω τον κόσμο γύρω μου να διαλύεται. Ότι ξέραμε έπαψε να υπάρχει. Η Ελλάδα που ήξερα δεν είναι πια εδώ. Έπεσαν άπειρες μάσκες. Όλοι αποδεικνύονται λίγοι…

Η πείρα με έχει διδάξει ότι σε τέτοιες περιπτώσεις η σιωπή είναι χρυσός.

Όλα διαλύονται, αλλά εμείς θα είμαστε και αύριο εδώ! Τι μας περιμένει; Τι πρέπει να κά-νουμε; Τι μπορούμε να κάνουμε; Κι’ αν δεν το κάνουμε;

Ένα πράγμα μόνο ξέρω. Το έργο αυτό παίζεται συχνά πυκνά στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού.

Και η ζωή συνεχίζεται…

Καλό καλοκαίρι και ραντεβού τον Σεπτέμβριο!

Τετάρτη, 16 Ιουνίου 2010

Η μαγεία της Παναγίας


Επισκέφτηκα, ως συνοδός, την Εκκλησία της Παναγίας Γρηγορούσας στην Πλάκα. Εκεί υπάρχει μια εικόνα της Παναγίας και με πληροφόρησαν ότι την ζωγράφισε ο απόστολος Λουκάς. Βέβαια γνωρίζω ότι ο απόστολος Λουκάς δεν ζωγράφισε καμιά εικόνα, οι εικόνες εμφανίσθηκαν αιώνες μετά τον θάνατό του, το ίδιο πολύ μεταγενέστερη είναι και η τιμή της Παναγίας, η οποία για αιώνες ήταν εντελώς περιθωριοποιημένη στα πλαίσια της χριστιανικής Εκκλησίας.

Η Εκκλησία εξωτερικά δεν μου φάνηκε ενδιαφέρουσα, μάλλον είναι αρκετά καινούργια και μπήκα αρκετά βαριεστημένα μέσα. Είδα τα κεριά που άναβε ο κόσμος και θυμήθηκα μια ανάλογη εικόνα στην Ισπανία με μια διαφορά. Εκεί μπορούσε κανείς να είναι βέβαιος ότι το κερί που άναβε θα έκαιγε μέχρι τέλους, εδώ μπορούσε να είναι βέβαιος ότι το κερί θα έσβηνε αμέσως μόλις θα το αφήσει εκεί…

Εν πάση περιπτώσει μπήκα μέσα στον ναό και αμέσως αισθάνθηκα διαφορά. Έψαξα να βρω την εικόνα και τελικά την είδα, δηλαδή για την ακρίβεια δεν είδα τίποτα πέρα από την ασημένια κορνίζα, όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις. Αν δεν την είδα όμως την αισθάνθηκα έντονα. Η εικόνα εξέπεμπε μια έντονη, τρόπον τινά, ακτινοβολία. Κάθισα μερικά μέτρα μακριά και αφέθηκα να την αισθάνομαι και να την απολαμβάνω…

Παρακολούθησα για λίγο τους ανθρώπους που ερχόντουσαν εκεί. Ο καθένας …με την τρέλα του, αλλά όλοι περνούσαν από την εικόνα. Έχω την αίσθηση ότι ελάχιστοι, μάλλον κανένας δεν καταλαβαίνει το γιατί.

Θα μου πείτε, βλακείες, υπερβολές, προλήψεις ή ότι άλλο. Ακόμα και οι φίλοι που δηλώ-νουν ορθόδοξοι πιστοί, δεν πιστεύουν ότι έχει κάτι η εικόνα και θα φλυαρίσουν για …το πρωτότυπο. Βέβαια δεν θα μπορούν να εξηγήσουν γιατί τέλος πάντων δεν είναι όλες οι εικόνες το ίδιο, γιατί πρέπει να τρέχουμε στην Τήνο ή στην Σουμελά.

Ο χριστιανισμός απομάγευσε τον κόσμο και ο διαφωτισμός αποχριστιανοποίησε την κοινωνία μας, τόσο ριζικά που ακόμα και οι χριστιανοί αισθάνονται υποχρεωμένοι να ακολουθούν τις επιταγές του. Και όμως η μαγεία του κόσμου αντιστέκεται και ξεπροβάλει μέσα από εικόνες, από λείψανα και ιερούς τόπους, μαγικά σύμβολα και ιερές τελετές.

Χριστιανισμός και διαφωτισμός, ένα κοκτέιλ που έχει μια πολύ σκοτεινή πτυχή. Την ισοπέδωση της ύπαρξης, την εξαφάνιση ότι δεν ανταποκρίνεται είτε στις διαφωτιστικές είτε στις χριστιανικές επιταγές. Οι δυτικοί άνθρωποι, παιδιά αυτού του κοκτέιλ είμαστε στερημένοι από πολλές δυνατότητες του κόσμου και του εαυτού μας.

Έχω την εντύπωση ότι στις αυθεντικά δυτικές χώρες αυτήν την έλλειψη την αναπληρώνουν άλλα στοιχεία, ίσως κατά κύριο λόγο η δημιουργικότητα και η εργασία. Εδώ μάλλον αδυνατούμε να καταλάβουμε τι τρέχει. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Εκκλησία περιφρονεί βαθιά τις τελετουργίες της! Κάνει ότι μπορεί για να τις κάνει πιο …ξενέρωτες! Και όμως την δύναμή της την αντλεί κατά κύριο λόγο από αυτές.

Και σαν κοινωνία μας είναι αδιανόητο το ότι εξαρτόμαστε από την θεολογία, παίρνουμε μαχαίρι και κόβουμε τις ρίζες μας και μετά απορούμε: τι έχουν τα έρημα και ψοφάνε;

Αν ρωτάτε εμένα θα σας πω ότι πιστεύω ότι αυτή η εικόνα, όπως και όλες οι άλλες θαυματουργές, δεν έχουν πολλά κοινά με τις …κοινές εικόνες, αλλά κανένα κοινό με το (ιστορικό) πρόσωπο που συμβολίζουν.

Δευτέρα, 7 Ιουνίου 2010

Μια άλλη ορθόδοξη χώρα


Διαβάζω ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ θα βραβεύσει τον στρατιώτη που σκότωσε τους τούρκους ακτιβιστές (http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=2&artid=4578256) και δεν μπορώ να μην σκεφτώ. Το Ισραήλ εδώ και δεκαετίες ακολουθεί τον ίδιο αδιέξοδο δρόμο, αυτόν της πλήρους περιφρόνησης του άλλου, ακόμα και αν αυτός είναι αγκάθι στο πλευρό του. Και περιφρονεί όχι μόνο τον παλαιστίνιο άλλο, αλλά και τον αμερικάνο και τον ευρωπαίο, τον κάθε άλλο…

Το Ισραήλ είναι μια δημοκρατική χώρα και αυτήν την στάση δεν την συμμερίζονται όλοι οι πολίτες του, γι’ αυτό και υπάρχει αντίδραση, υπάρχει και αυτοκριτική δυτικού τύπου, σαν εκείνη την ταινία κινουμένων σχεδίων, Μπαζίρ. Την εξουσία όμως την έχει το τμήμα εκείνο του πληθυσμού που είναι ορθόδοξο. Στην αγγλοσαξονική γραμματεία η λέξη Orthodox είναι πιθανότερο να αναφέρεται σε ένα εβραίο ορθόδοξο παρά σε ένα δικό μας ορθόδοξο.

Και αναθυμάμαι την πηγή της ορθοδοξίας που δεν είναι άλλη από τον εβραϊκό μονοθεϊσμό. Η σύγχρονη εβραϊκή πολιτική δεν είναι παρά η φυσική προέκταση της αγιογραφικής πολιτικής της κατοχής της μιας αλήθειας και της κατοχής του ενός και μοναδικού Θεού… Όσο θυμάμαι τις διάφορες στιγμές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας του Ισραήλ δεν μπορώ παρά να υποκλιθώ στην ορθοδοξία του…

Δεν μπορώ και να μην κάνω αναπόφευκτους συσχετισμούς με την δική μας ορθοδοξία, δεν μπορώ να μην σκεφτώ ότι είμαστε το αμέσως πλέον ορθόδοξο κράτος με την πλέον ορθόδοξη πολιτική: Το κράτος δίχως όνομα, η υφαλοκρηπίδα η μοναδική διαφορά με την Τουρκία, η ενιαία ελληνική Κύπρος…

Υπάρχει όμως μια χαώδης διαφορά. Το Ισραήλ ασκεί πράγματι μια ορθόδοξη πολιτική που την πληρώνει με (σχετικά λίγο) δικό του αίμα, και άφθονο αραβικό. Εμείς ασκούμε φαντασιακή ορθόδοξη πολιτική που την πληρώνουμε με καύση ευρώ στον αέρα κατά την διάρκεια εικονικών αερομαχιών και με αίμα ευτυχώς λίγων άτυχων πιλότων. Κυρίως όμως με δαπάνες της όποιας αξιοπιστίας, σοβαρότητας και επιρροής μπορούμε να διαθέσουμε. Το Ισραήλ κοιτά στα μάτια τους εχθρούς του, εμείς κλείνουμε τα μάτια και παριστάνουμε πως δεν υπάρχουν… Αρκεί να μην αμφισβητηθεί η ορθοδοξία μας.

Είναι εντελώς φυσικό ότι οι δικοί μας ορθόδοξοι φαντασιώνονται ότι εβραίοι ξυπνούν και κοιμούνται με την μέριμνα με ποιο τρόπο θα εξολοθρεύσουν, εμάς τους ορθόδοξους αντίζηλούς τους!

Είναι αξιοθρήνητο το θέαμα που παρουσιάζουμε αυτόν τον καιρό. Καθώς καταρρέει η ορθοδοξία μας, η μοναδική αλήθεια, το αυτονομημένο συμφέρον της κάθε φράξιας της ελληνικής κοινωνίας, όλοι προσπαθούμε παραζαλισμένοι να καταλάβουμε τι είναι αυτό που συμβαίνει.

Και έχω την αίσθηση ότι κανείς δεν πολυκαταλαβαίνει τι τρέχει γύρω μας.

Εννοείται ότι και εγώ δεν καταλαβαίνω: Τι γίνεται όταν καταρρέει μια ορθοδοξία και δεν υπάρχει δυνατότητα ή χρόνος για μεταρρύθμιση; Γιατί αυτό και μόνο αυτό είναι το πρό-βλημά μας. Λοιπόν η ιστορία έχει αναθέσει σε εμάς να …το ανακαλύψουμε!