3. Λαϊκισμός και ιδεολογίες

3.      Λαϊκισμός και ιδεολογίες

Πριν λίγες μέρες παρακολούθησα μια άλλη παράσταση που με έκανε να σκεφτώ ακόμα περισσότερο το θέμα της προηγούμενης ανάρτησης. Αξιοσημείωτο είναι ότι έφυγα για το θέατρο μόλις την τέλειωσα. Το Μεγάλο μας Τσίρκο, στο Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού είναι μια μουσική παράσταση που κάνει αναδρομή στην ιστορία της Ελλάδας. Γραμμένη στα τελευταία χρόνια της χούντας το έργο κτίζεται πάνω στον καμβά της μαρξιστικής ανάγνωσης της ιστορίας, που είναι εμφανώς ξεπερασμένη, για όσους έχουν μια σχετική γνώση.

Παρακολουθώντας λοιπόν αυτήν την ανάγνωση της ελληνικής ιστορίας συνειδητοποίησα ότι η μαρξιστική ιδεολογία, αλλά τελικά και κάθε ιδεολογία κάνει αυτό ακριβώς που περιέγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση ότι κάνει ο λαϊκισμός. Κουτσουρεύει την ζωή για χάρη κάποιου φιλοσοφικού, θρησκευτικού, οικονομικού ή ότι άλλο σχήματος. Δεν είναι όλες οι ιδεολογίες ίδιες, άλλες είναι πιο κοντά στην ζωή και άλλες μακρύτερα, άλλες εξαφανίζονται και άλλες μεταλλάσσονται και επιβιώνουν περισσότερο. Ένα είναι όμως βέβαιο ότι όλες στο τέλος αποτυγχάνουν να εκπληρώσουν τις επαγγελίες τους.

Οι αριστεροδέξιες ιδεολογίες που κυριάρχησαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο δημιούργησαν αυτό που λέμε δυτική δημοκρατία, αλλά όλα δείχνουν ότι έφθασαν στα όριά τους. Οι αριστερές έχουν τελειώσει εδώ και καιρό και στις μέρες μας σβήνουν και οι δεξιές και από παντού αναδύεται ο λαϊκισμός…

Θα πει κανείς αν είναι έτσι τι διαφορά έχει μια ιδεολογία από τον λαϊκισμό; Μεγάλη, πολύ μεγάλη. Η ιδεολογία είναι μια πλατφόρμα πάνω στην οποία μπορούν να ανεβούν οι κοινωνίες και να οδηγηθούν κάπου, δίνοντας κίνητρο στους ανθρώπους να βγάλουν τον καλύτερο εαυτό τους συνεργαζόμενοι μεταξύ τους. Ακόμα και όταν θυσιάζονται πολεμώντας τους αντιπάλους τους, αυτή η πράξη έχει ένα κάποιο θετικό πρόσημο, την θυσία. Ο αριστεροδέξιος λαϊκισμός καθώς δεν έχει κάποιο ιδεολογικό υπόβαθρο αφήνει τον καθένα να αντιμετωπίσει μόνος του τον εχθρό. Ο λαϊκισμός πάντα τρέφεται από κάποιον εχθρό.

Τα παραπάνω είναι συνειδητά απλουστευτικά, δεν γίνεται αλλιώς, ελπίζω όμως να δίνουν μια ιδέα του τι σκέπτομαι. Σήμερα ο λαϊκισμός ξεπροβάλει απειλητικά από παντού γιατί πλέον δεν υπάρχει μια κάποια ιδεολογία που να κινητοποιεί σημαντικά τμήματα του πληθυσμού. Όλες οι ιδεολογίες έχουν χρεωκοπήσει γιατί έχουν απομακρυνθεί από την ζωή. Οι τρέχουσες ιδεολογίες έχουν την απαρχή τους στο νευτώνειο κοσμοείδωλο. Αν και η επιστήμη το έχει ξεπεράσει εδώ και περισσότερα από 100 χρόνια, δεν έχει εμφανισθεί μια πολιτική ιδεολογία που να ενσωματώνει την νέα κατάσταση, το άρρητο στοιχείο της φύσης που περιγράφω στο σχετικό βιβλίο μου.

Και όμως είναι δυνατό να υπάρξει κάτι διαφορετικό τις βασικές αρχές του τις περιγράφω στο νέο μου βιβλίο Το σύμπαν ομιλεί για την ανθρώπινη φύση, όμως επί του παρόντος θα προσπαθήσω να παρουσιάσω το φαινόμενο της χρεωκοπίας των ιδεολογιών και της ανάδυσης του λαϊκισμού στα επίκαιρα γεγονότα που προανέφερα στην πρώτη επί του θέματος ανάρτηση.

Θα αριθμήσω αυτές τις αναρτήσεις για να παραπέμπω σε αυτές.

Συνεχίζεται

2. Λαϊκισμού το ανάγνωσμα

 

Λαϊκισμού το ανάγνωσμα

Η έννοια του λαϊκισμού προφανώς έχει πολλές παραλλαγές. Για μένα έχει ένα σαφή ορισμό που έχει πολλαπλά πεδία εφαρμογής. Λαϊκισμός είναι η άρνηση της πραγματικότητας και πληρότητας του κόσμου, του ανθρώπου και της ζωής και αντικατάστασή της από ένα απλουστευμένο μερικό υποκατάστατο. Ο κόσμος, ο άνθρωπος, η ζωή είναι καταστάσεις εξαιρετικά πολύπλοκες, δυσνόητες και συχνά οδυνηρές. Ο λαϊκισμός στην θέση τους επαγγέλλεται απλές, ξεκάθαρες, εύκολες, ενίοτε και ευχάριστες αντικαταστάτες τους.

Αυτό το μοτίβο της αντικατάστασης του πολύπλοκου, δύσκολου και δυσάρεστου από κάτι απλό εύληπτο και ευχάριστο επιτυγχάνεται κυρίως με δύο τρόπους: είτε με μια προκρούστεια λογική της αφαίρεσης κάθε τι που ενοχλεί είτε με την εστίαση και υπερτονισμό αυτού που θεωρείται ευχάριστο και ωφέλιμο. Ο λαϊκισμός έχει ένα ακόμα γενικό χαρακτηριστικό: προκαλεί κέρδος, πάσης φύσης κέρδος, ανάλογα με το πού εφαρμόζεται. Το κέρδος το καρπούται αυτός που τον προάγει. Επειδή δεν υπάρχει τζάμπα γεύμα, το κέρδος το επιβαρύνεται ο αποδέκτης του λαϊκισμού, μόνο που δεν το πολυκαταλαβαίνει. Συνήθως το πληρώνει έμμεσα και σε βάθος χρόνου.

Γιατί ο λαϊκισμός είναι πάντα απάτη. Γιατί πάντα λέει ψέματα, επαγγέλλεται το ανέφικτο, γιατί πάντα κουτσουρεύει την ζωή, την πολυπλοκότητά της, τον πραγματικό της πλούτο αλλά και την δυσκολία, τον αγώνα και την ευθύνη που απαιτεί ώστε να ανταμείψει τους κόπους και τους αγώνες, την προσπάθεια για την, όποια, επιτυχία. Η επικράτηση των δημαγωγών που επαγγέλλονται τον λαϊκισμό είναι η αρχή του τέλους ενός κύκλου της ζωής…

Ο λαϊκισμός εμφανίζεται παντού όπου υπάρχει ανθρώπινη δραστηριότητα. Πρώτιστα στην πολιτική, την θρησκεία, την οικονομία, την τέχνη, τον έρωτα, την διαχείριση της κοινωνίας, της κοινότητας, της οικογένειας, του ίδιου του εαυτού. Υπάρχουν πετυχημένοι που εκμεταλλεύονται την αποδοχή του λαϊκισμού από τους άλλους ή τον εαυτό τους. Η επιτυχία είναι εφήμερη, διάτων αστέρας. Υπάρχουν και πετυχημένοι που ακριβώς υπερβαίνουν τον λαϊκισμό και η επιτυχία τους έχει διάρκεια και αντοχή.

Στις επόμενες αναρτήσεις θα δούμε τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται αυτό το μοτίβο σε διάφορα γεγονότα της επικαιρότητας, αρχής γενομένης από τις Καρυάτιδες.

Συνεχίζεται

1. Οι Καρυάτιδες

 Οι Καρυάτιδες

Πριν λίγες μέρες παρακολούθησα την θεατρική παράσταση Καρυάτιδες στο θέατρο Κάππα. Φεύγοντας είχα ανάμικτα αισθήματα και άρχισα να σκέπτομαι. Η παράσταση από θεατρική άποψη ήταν καλή το περιεχόμενό της όμως με προβλημάτισε και με έκανε να σκεφτώ πολλά θέματα. Σταδιακά συνειδητοποίησα ότι μια σειρά από φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους γεγονότα είναι βαθιά συνδεδεμένα και όχι μόνο. Όλα μαζί οδηγούν σε ένα συγκεκριμένο τέλος για το οποίο έχω γράψει σε παλιότερες αναρτήσεις, ένα τέλος που το φανταζόμουν κάπως μακρινό.

Κίνημα Τεμπών, Καρυάτιδες, Αγροτικές κινητοποιήσεις, κόμμα Καρυστινού, κόμμα Τσίπρα, απαίτηση του Τράμπ για …Νόμπελ ειρήνης, συζητήσεις για …ειρήνη στην Ουκρανία, απαγωγή Μαδούρο, απαίτηση Αμερικανών για Γροιλανδία και ποιος ξέρει τι άλλο στο άμεσο μέλλον, όλα έχουν κοινό παρονομαστή με πολύ διαφορετικό αριθμητή. Η διαίρεση οδηγεί σε ένα και μόνο αποτέλεσμα στην μεταμόρφωση του πολιτικού συστήματος στην Δύση.

Όλα αυτά τα γεγονότα αλλά και οι πολιτικές εξελίξεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες  φανερώνουν μια πραγματικότητα: την επικράτηση του λαϊκισμού και συνακόλουθα των δημαγωγών. Ο λαϊκισμός και η δημαγωγία είναι φαινόμενα πολύ πιο πολύμορφα και βαθύτερα από τον τρόπο με τον οποίο χρησιμεύουν οι λέξεις αυτές στις συνήθεις πολιτικές αναλύσεις. Είναι αντίληψη για τον κόσμο, το σύμπαν, τον άνθρωπο, την κοινωνία και την ιστορία. Είναι αντίληψη που τα φέρνει όλα αυτά στα μέτρα ενός αμαθούς, εύπιστου και απογοητευμένου ανθρώπου. Ενός ανθρώπου που η εξέλιξη των γεγονότων έχει τέτοιο εύρος και βάθος ώστε μόνο με πολύ κόπο και προσπάθεια μπορεί να την παρακολουθήσει. Ο κόπος δεν είναι ίδιον του μέσου ανθρώπου.

Ο λαϊκισμός όμως είναι αντίθετος με την φύση του σύμπαντος, είναι καταδικασμένος να αποτύχει. Η αποτυχία του όμως δεν θα μας φέρει στην προτεραία κατάσταση, νέο πολιτικό σύστημα θα αναδυθεί. 

Το νέο μου βιβλίο, Το Σύμπαν ομιλεί για την Ανθρώπινη Φύση, εκδόσεις Αρμός, έχει πάρει τον δρόμο για την έκδοση. Εκεί ο αναγνώστης θα δει ένα κεφάλαιο με τίτλο: Η επανάσταση του αρρήτου, όπου περιγράφω με πλήρη τεκμηρίωση τον πυρήνα του νέου πολιτικού συστήματος, όπου βέβαια δεν γνωρίζω λεπτομέρειες, όμως περιγράφω τις βασικές προκείμενες που πρέπει να πληροί. 

Για την ώρα όμως θα προσπαθήσω να εξηγήσω τον κοινό παρονομαστή πάλι σε μια σειρά από αναρτήσεις που βέβαια έχουν μια συνέχεια.

Συνεχίζεται,